Ασκήσεις Γραμματικής Γ' Κλίσης

Γραμματικές Ασκήσεις

1. Να συμπληρωθούν τα κενά των προτάσεων με την κατάλληλη λέξη από τη διπλανή στήλη: 

α.  Ὁ οὐρανὸς ἐν αἰθρίᾳ γέμει (=είναι γεμάτος) ......................                               ἄνθη
β. Ἐκ μικροῦ ...................... ἅπτομεν πῦρ.                                                          ἀστέρων
γ. Νιόβη εἶχε ἑπτὰ ..................                                                                               πατέρες
δ. Τῃ ................... εἰσὶ παῖδες ἄγκυραι βίου.                                                       σπινθῆρος
ε. Ἡ χιὼν τήκεται ταῖς τοῦ ἡλίου ...................                                                         ἀκτῖσι
στ. Ἐν ....................... οἱ Ἕλληνες κατεναυμάχησαν τοὺς Πέρσας.                   θυγατέρας
ζ. Θέρους θάλλει (=ανθίζουν) τὰ ...................καὶ τὰ δένδρα.                               μητρὶ
η. Οἱ ἀγαθοί ................τοὺς υἱοὺς ἐν χρηστοῖς ἤθεσι παιδεύουσι.                   Σαλαμῖνι



 2. Να γραφεί δίπλα στα ονόματα η ονομαστική ενικού:

ποιμένες
τείχεσι
παιᾶνος
ῥητόρων
δελφῖνι
θυγατέρες
χελιδόνας
θηρσὶ
ἤθους
κάλλει
δαίμονας
ἀγῶσι
κλητῆρος
Δήμητρα
λιμένων
σειρῆνος

3. Να σχηματιστούν ονοματικά σύνολα σύμφωνα με το παράδειγμα:

ἀδίκοις   ἡγεμὼν => ἀδίκοις ἡγεμόσι
πυκνοὺς  χιτών => ...........................
ἀγαθῶν  ἀνὴρ  => .............................
παντοίων ἔθνος => ...........................
κακῳ κέρδος =>  ..............................
πολεμικῳ  παιὰν => ...........................
χρυσοῦς κρατὴρ => ..........................
καλοὶ  λιμὴν => ..................................

Η πόλις - Οικογένεια λέξεων

Δείτε μια παρουσίαση οικογένειας λέξεων με χρήση της εφαρμογής spicynodes για την λέξη "πόλις"

Κριτήριο αξιολόγησης στα τριτόκλητα επίθετα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΑ ΤΡΙΤΟΚΛΗΤΑ ΕΠΙΘΕΤΑ
1. Να κλίνετε σε ενικό και πληθυντικό αριθμό το επίθετο ὁ, ἡ ἀγνώμων, τὸ ἄγνωμον.

Ενικός Αρσενικό/Θηλυκό Ουδέτερο   
ονομ.   
γεν.   
δοτ.   
αιτ.   
κλητ.   
Πληθυντικός Αρσενικό/Θηλυκό Ουδέτερο   
ονομ.   
γεν.   
δοτ.   
αιτ.   
κλητ.  

2. Να κλίνετε σε ενικό και πληθυντικό αριθμό το επίθετο ὁ. ἡ ἀληθὴς, τὸ ἀληθὲς

Ενικός Αρσενικό/Θηλυκό Ουδέτερο   
ονομ.   
γεν.   
δοτ.   
αιτ.   
κλητ.   
Πληθυντικός Αρσενικό/Θηλυκό Ουδέτερο   
ονομ.   
γεν.   
δοτ.   
αιτ.   
κλητ.  

Παραθετικά επιθέτων επιρρημάτων στα Αρχαία

Τα παραθετικά των επιθέτων και των επιρρημάτων

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

1.    Οι βαθμοί των επιθέτων και των επιρρημάτων

2.    Μονολεκτικός σχηματισμός

3.    – ότερος / - ότατος ή  - ώτερος / - ώτατος

4.    Αναλογικός σχηματισμός παραθετικών

5.    Ανώμαλα παραθετικά και η κλίση τους

6.     Περιφραστικός σχηματισμός

7.    Ελλειπτικά παραθετικά

8.    Δεν σχηματίζουν παραθετικά

9.    Παραθετικά επιρρημάτων

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

1.    Οι βαθμοί των επιθέτων και των επιρρημάτων

                                 Θετικός – φανερώνει μια ιδιότητα, π.χ. ὁ δίκαιος ἀνήρ

                          Συγκριτικός – ιδιότητα σε ανώτερο βαθμό, π.χ. οὗτός ἐστι δικαιότερος ἐκείνου

                      Υπερθετικός

·        απόλυτος, σε μεγάλο βαθμό η ιδιότητα, χωρίς να γίνεται σύγκριση, π.χ. οὗτός ἐστι δικαιότατος

·        σχετικός υπερθετικός, η ιδιότητα συγκριτικά με άλλο, π.χ. Ἀριστείδης ἦν δικαιότατος πάντων τῶν Ἀθηναίων

Παρατηρήσεις:

1. Ο συγκριτικός και ο υπερθετικός λέγονται παραθετικά

2. Τα παραθετικά των επιθέτων σχηματίζονται είτε με μια λέξη (μονολεκτικά) είτε με δύο λέξεις (περιφραστικά)

2. Μονολεκτικός σχηματισμός

επίθετο	συγκριτικός	υπερθετικός
	-τερος, -τερα, -τερον	-τατος, -τατη, -τατον
πτωχός, πτωχή, πτωχόν	πτωχότερος, πτωχοτέρα, πτωχότερον	πτωχότατος, πτωχοτάτη, πτωχότατον
σοφός, σοφή, σοφόν	σοφώτερος, σοφωτέρα, σοφώτερον	σοφώτατος, σοφωτάτη, σοφώτατον
νέος, νέα, νέον	νεώτερος, νεωτέρα, νεώτερον	νεώτατος, νεωτάτη, νεώτατον
βαρύς, βαρεῖα,  βαρύ	βαρύτερος, βαρυτέρα, βαρύτερον	βαρύτατος, βαρυτάτη, βαρύτατον
ἀληθής, ἀληθής, ἀληθές	ἀληθέστερος, ἀληθεστέρα, ἀληθέστερον	ἀληθέστατος, ἀληθεστάτη, ἀληθέστατον
μέλας μέλαινα, μέλαν	μελάντερος, μελαντέρα, μελάντερον	μελάντατος, μελαντάτη, μελάντατον
χαρίεις χαρίεσσα, χαρίεν	χαριέστερος, χαριεστέρα, χαριέστερον	χαριέστατος, χαριεστάτη, χαριέστατον

 ΥΠΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Το τάνγκο της προσωπικής αντωνυμίας

Από την Κατερίνα Φωτεινάκη


Μαθαίνετε την αντωνυμία και .....λέτε ένα τραγούδι!!!!

Τονισμός Ρημάτων και Συνθέτων

Η θέση του τόνου στα σύνθετα ρήματα της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας

ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

α) Κανένας σύνθετος ρηματικός τύπος της αρχαίας ελληνικής γλώσσας δεν τονίζεται πριν από την προπαραλήγουσα, υπακούοντας στο σταθερό αυτό κανόνα τονισμού [Νόμος της τρισυλλαβίας] (βλ. ΓΑΕ, σχολικό εγχειρίδιο, σελ. 17, § 38, 1).

β) Ο τόνος στα σύνθετα ρήματα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας δεν ανεβαίνει, σε κανένα ρηματικό τύπο, πιο πάνω από τη λήγουσα της πρόθεσης, όταν αυτή είναι δισύλλαβη (η πρόθεση είναι σε κάθε περίπτωση το α΄ συνθετικό του ρηματικού τύπου).

γ) Στους σύνθετους ρηματικούς τύπους της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, με μονοσύλλαβη ή δισύλλαβη πρόθεση, ο τόνος ανεβαίνει στην πρόθεση (ή στη λήγουσα της δισύλλαβης πρόθεσης), μόνο στην περίπτωση που το επιτρέπει η λήγουσα της λέξης, η οποία στην περίπτωση αυτή πρέπει να είναι βραχύχρονη. Σε κάθε περίπτωση, δηλαδή, ισχύει ο νόμος της τρισυλλαβίας, ο οποίος απαγορεύει να τονίζεται η προπαραλήγουσα σε μία λέξη που έχει μακρόχρονη λήγουσα (βλ. ΓΑΕ, σχολικό εγχειρίδιο, σελ. 18, § 38, 2).

δ) Οι μετοχές και τα απαρέμφατα των σύνθετων ρημάτων της αρχαίας ελληνικής γλώσσας διατηρούν, σε κάθε περίπτωση, τον τόνο τους σταθερό, σαν να μην ήταν σύνθετα.

ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΓΚΛΙΣΕΩΝ ΚΑΙ ΧΡΟΝΩΝ

Οριστική Έγκλιση (για τον Ενεστώτα)

Τα ρήματα φημί, οἶδα, εἰμί, εἶμι, κεῖμαι, όταν είναι σύνθετα με πρόθεση, ανεβάζουν τον τόνο στην προπαραλήγουσα, εκτός από τους τύπους ἴασι(ν), ἴσασι(ν), κείμεθα, που τονίζονται κανονικά.

Υποτακτική Έγκλιση (για τον Αόριστο Β΄)

Τα ρήματα ἔχω - ἔχομαι και ἕπομαι στον αόριστο β΄, όταν είναι σύνθετα, ανεβάζουν τον τόνο στην πρόθεση (αν η πρόθεση είναι δισύλλαβη, ο τόνος μεταφέρεται στην τελευταία συλλαβή της). Οι τύποι σχώμεθα και σπώμεθα παραμένουν σταθεροί ως προς τον τόνο.

Επίσης, ο τόνος ανεβαίνει στην υποτακτική του αορίστου β΄ του ρήματος ἵεμαι, όταν είναι σύνθετο, στα εξής πρόσωπα: πρόηται (γ΄ ενικό), πρόησθε (β΄ πληθυντικό), πρόωνται (γ΄ πληθυντικό). Υπάρχουν όμως και οι τύποι: προῆται, προῆσθε, προῶνται (χρησιμοποιούνται εναλλακτικά).

Ευκτική Έγκλιση (για τον Αόριστο Β΄)

Τα ρήματα ἔχω - ἔχομαι και ἕπομαι στον αόριστο β΄, όταν είναι σύνθετα, ανεβάζουν τον τόνο. Οι τύποι σχοίμην - σχοίμεθα, σποίμην – σποίμεθα παραμένουν ως προς τον τόνο σταθεροί. (Σημείωση: η ευκτική αορίστου β΄ του ρήματος ἔχω, όταν αυτό δεν είναι σύνθετο, είναι: σχοίην, σχοίης κτλ. Στην περίπτωση που το ρήμα είναι σύνθετο, σχηματίζει την ευκτική του αορίστου β΄ ομαλά: -σχοιμι, -σχοις, -σχοι κτλ.).

Στην ευκτική αορίστου β΄ του ρήματος ἵεμαι, αν το ρήμα είναι σύνθετο, ο τόνος ανεβαίνει, στα εξής πρόσωπα: πρόειο (β΄ ενικό), πρόειντο (γ΄ πληθυντικό). Υπάρχουν και οι τύποι: προεῖο, προεῖντο, καθώς επίσης και οι πρόοιο – προοῖο, πρόοιντο –προοῖντο.

Προστακτική Έγκλιση

α) Οι δισύλλαβες προστακτικές των βαρύτονων φωνηεντόληκτων, των αφωνόληκτων και των συνηρημένων ρημάτων της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, όταν είναι σύνθετες, ανεβάζουν τον τόνο στην προπαραλήγουσα στο β΄ ενικό πρόσωπο. Όσες δεν είναι δισύλλαβες, αλλά τρισύλλαβες, τότε τονίζονται πάντα στην προπαραλήγουσα της προστακτικής, στο β΄ ενικό πρόσωπο (είτε πρόκειται για απλά είτε για σύνθετα ρήματα). Οι παραπάνω διευκρινήσεις αφορούν την ενεργητική και τη μέση φωνή, στους χρόνους ενεστώτα και αόριστο.

β) Οι σύνθετες δισύλλαβες προστακτικές όλων των ρημάτων της ενεργητικής φωνής του αορίστου β΄ τονίζονται στο β΄ ενικό πρόσωπο στην προπαραλήγουσα. (ισχύει και για τις πέντε προστακτικές: ἐλθέ, εἰπέ, λαβέ, εὑρέ, ἰδέ).

γ) Οι τρισύλλαβες προστακτικές των ρημάτων της ενεργητικής φωνής του αορίστου β΄ τονίζονται πάντα  στο β΄ ενικό πρόσωπο στην προπαραλήγουσα (είτε πρόκειται για απλά είτε για σύνθετα ρήματα).

δ) Το ρήμα ἔχω έχει προστακτική ενεργητικού αορίστου β΄, στο β΄ ενικό πρόσωπο, σχές. Όταν ο τύπος αυτός είναι σύνθετος, τονίζεται πάντα στην παραλήγουσα και ποτέ στην προπαραλήγουσα (πρβλ. παραπάνω, γενικός κανόνας [β]).

Οι τύποι σχέτε (β΄ πληθυντικό Ε.Φ.), σχέσθε (β΄ πληθυντικό Μ.Φ.) και σπέσθε (β΄ πληθυντικό Μ.Φ.) της προστακτικής αορίστου β΄ των ρημάτων ἔχω - ἔχομαι και ἕπομαι, τονίζονται στην προπαραλήγουσα, όταν είναι σύνθετοι.

Τα ρήματα ἔχομαι και ἕπομαι έχουν προστακτική μέσου αορίστου β΄, στο β΄ ενικό πρόσωπο, σχοῦ και σποῦ αντίστοιχα. Οι προηγούμενοι μονοσύλλαβοι τύποι της προστακτικής, όταν είναι σύνθετοι με μονοσύλλαβη πρόθεση, τονίζονται στη λήγουσα (δεν επηρεάζεται ο τονισμός τους). Όταν όμως είναι σύνθετοι με δισύλλαβη πρόθεση, τονίζονται στην παραλήγουσα (επηρεάζεται η θέση του τόνου τους).

Όλες οι άλλες προστακτικές των ρημάτων του μέσου αορίστου β΄, στο β΄ ενικό πρόσωπο, εφόσον δεν είναι μονοσύλλαβες, τονίζονται πάντα στη λήγουσα (είτε είναι απλές είτε σύνθετες).

ε) Η προστακτική ενεστώτα των ρημάτων φημί, οἶδα, εἰμί, εἶμι, κεῖμαι στο β΄ ενικό και πληθυντικό πρόσωπο, όταν είναι σύνθετη, τονίζεται στην προπαραλήγουσα.

στ) Σχετικά με τις προστακτικές των ρημάτων της Β΄ Συζυγίας στον αόριστο β΄ και με τις προστακτικές κάποιων βαρύτονων ρημάτων της Α΄ Συζυγίας, που όμως σχηματίζουν αόριστο β΄ κατά τα ρήματα σε – μι, σημειώνουμε τα εξής:

Οι προστακτικές των αορίστων β΄: ἔστην (ρ. ἵσταμαι), ἔδωκα (ρ. δίδωμι), ἔθηκα (ρ. τίθημι), ἧκα (ρ. ἵημι), ἔγνων (ρ. γιγνώσκω), ἔβην (ρ. βαίνω), ἔδραν (ρ. διδράσκω), ἔδυν (ρ. δύομαι): στο β΄ ενικό και πληθυντικό πρόσωπο, όταν είναι σύνθετες, ανεβάζουν  τον τόνο στην πρόθεση (ή στη λήγουσα της πρόθεσης, αν αυτή είναι δισύλλαβη).

Οι προστακτικές των αορίστων β΄: ἐδόμην (ρ. δίδομαι), ἐθέμην (ρ. τίθεμαι), εἵμην (ρ. ἵεμαι): στο β΄ ενικό πρόσωπο, όταν είναι σύνθετες με δισύλλαβη πρόθεση, ανεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα. Όταν είναι σύνθετες όμως με μονοσύλλαβη πρόθεση, δεν ανεβάζουν τον τόνο (δεν επηρεάζεται ο τονισμός τους). Στο β΄ πληθυντικό πρόσωπο, οι ίδιες προστακτικές, όταν είναι σύνθετες, σε κάθε περίπτωση τονίζονται στην προπαραλήγουσα.

[Εξαίρεση: η προστακτική αορίστου β΄ του ρ. ἵεμαι (οὗ), όταν είναι σύνθετη με δισύλλαβη πρόθεση που έχει πάθει έκθλιψη, δεν ανεβάζει τον τόνο (δεν επηρεάζεται ο τονισμός της)].

 πηγή: η ιστοσελίδα του φιλολόγου Αλ. Αλεξανδρίδη

Προτεινόμενο θέμα - Ο σεβασμός προς τους γονείς

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΑΙΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ

 ΚΕΙΜΕΝΟ – «Ο σεβασμός προς τους γονείς μέλημα του νόμου» Πλάτων, Νόμοι 881b-e (διασκευή)

Ὃς ἂν τολμήσῃ πατέρα ἢ μητέρα ἢ τούτων πατέρας ἢ μητέρας τύπτειν, πρῶτον μὲν ὁ προστυγχάνων βοηθείτω, καὶ ὁ μὲν μέτοικος ἢ ξένος εἰς προεδρίαν τῶν ἀγώνων καλείσθω βοηθῶν, μὴ βοηθήσας δὲ ἀειφυγίαν ἐκ τῆς χώρας φευγέτω· ὁ δὲ μὴ μέτοικος βοηθῶν μὲν ἔπαινον ἐχέτω, μὴ βοηθῶν δέ, ψόγον· δοῦλος δὲ βοηθήσας μὲν ἐλεύθερος γιγνέσθω, μὴ βοηθήσας δὲ πληγὰς ἑκατὸν τῇ μάστιγι τυπτέσθω. Ἐὰν δέ τις ὄφλῃ δίκην αἰκίας γονέων, πρῶτον μὲν φευγέτω ἀειφυγίαν ἐξ ἄστεως εἰς τὴν ἄλλην χώραν καὶ πάντων ἱερῶν εἰργέσθω, κατελθὼν δὲ θανάτῳ ζημιούσθω. Ἐὰν δέ τις ἐλεύθερος τῷ τοιούτῳ συμφάγῃ ἢ συμπίῃ ἤ τινα τοιαύτην ἄλλην κοινωνίαν κοινωνήσῃ ἢ καὶ μόνον ἐντυγχάνων που προσάπτηται ἑκών, μήτε εἰς ἱερὸν ἔλθῃ μηδὲν μήτ' εἰς ἀγορὰν μήτ' εἰς πὸλιν ὅλως πρότερον ἢ καθήρηται.

ΘΕΜΑΤΑ

Α. 1) Πώς  επαληθεύεται η ιδιαίτερη σημασία που απέδιδε ο Πλάτων στον σεβασμό προς τους μεγαλυτέρους;

(3 μονάδες)

2) Από το κείμενο διαφαίνεται διαφοροποίηση στον τρόπο που ο Πλάτων αντιμετωπίζει τις διάφορες κοινωνικές ομάδες; Να αναφέρετε δύο συγκεκριμένα παραδείγματα.

(3 μονάδες)

Β. 1) Να συμπληρώσετε τα κενά των προτάσεων με την κατάλληλη λέξη, από αυτές που σας δίνονται (Προσοχή: δύο λέξεις περισσεύουν): φυγοπόλεμος, προσφεύγω, φοροφυγάς, αποφεύγω, διαφυγή, φυγόπονος.

α. Η οικονομία της χώρας πλήττεται από τους __________, που αποκρύπτουν το εισόδημά τους.

β) Το σχέδιο _____________των κρατουμένων ήταν έτοιμο από καιρό.

γ) _______________στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, πιστεύοντας ότι θα δικαιωθεί.

δ) Εγκαταλείπει γρήγορα κάθε προσπάθεια επειδή είναι _____________.

(1 μονάδα)

2) Να αντιστοιχίσετε τις λέξεις της Στήλης Α με τις σημασίες τους από τη Στήλη Β (Προσοχή δύο σημασίες περισσεύουν):

Στήλη Α	Στήλη Β
1. πραγματευτής	α. αδράνεια
2. απραξία	β. συμμαχία
3. πολυπράγμων	γ. έμπορος
4. διαπραγμάτευση	δ. πολυάσχολος
	ε. συνεννόηση
	στ. υπερβολικός

(1 μονάδα)

Γ. Να αναλύσετε τις παρακάτω λέξεις στα συνθετικά τους και να προσδιορίσετε σε ποιο μέρος του λόγου ανήκει το β’συνθετικό:

Λέξη	Α’ συνθετικό	Β’ συνθετικό
φιλόπατρις
παραβαίνω
ναυμαχῶ
ἀστυνόμος
εὐδαίμων

 (2 μονάδες)

Δ. 1) Να μεταφέρετε τα παρακάτω ουσιαστικά στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού:

πατέρας	δοῦλος	πόλιν	χώρας,	ἀγώνων

(2,5 μονάδες)

2) Να μεταφέρετε τους τύπους των ρημάτων στην ευκτική και προστακτική αορίστου διατηρώντας σταθερά το πρόσωπο και τον αριθμό

Πρόσωπο	Ρηματικός τύπος	Ευκτική αορίστου	Προστακτική αορίστου
οὖτος	γράφει
	πράττει
	παύεται
ὑμεῖς	κρύπτετε
	πείθετε

(2,5 μονάδες)

Ε. 1) Να βρείτε το είδος των μετοχών και να τις χαρακτηρίσετε ως προς το υποκείμενό τους: ὁ προστυγχάνων, βοηθήσας

(2,5 μονάδες)

2) Στις παρακάτω προτάσεις να εντοπίσετε τα υποκείμενα των ρημάτων και των απαρεμφάτων (όπου υπάρχουν):

α. Δεῖ ὑμᾶς ἐξηγεῖσθαι (=να δίνετε το παράδειγμα) τοῖς ἀλλοῖς συμμάχοις.

β. Καιρὸς ἐστὶ ἡμῖν τὸν κήρυκα πέμπειν.

 (2,5 μονάδες)

Να απαντήσετε σε όλα τα θέματα

Καλή επιτυχία

Εξετάσεις Αρχαίων Ελληνικών - Ένας οδηγός

ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ

1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

Υπάρχουν στη σελίδα ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ => ΑΡΧΑΙΑ => ΜΕΤΑΦΡΑΣΕΙΣ 

http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/oles%20oi%20metafraseis%20c.htm

2. ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

Στο βιβλίο ακολουθεί ο Λεξιλογικός πίνακας και ασκήσεις. Επίσης το μέρος της Ετυμολογίας, που είναι το Β’ μέρος στο βιβλίο.

3. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

Ο τρόπος με τον οποίο κλίνονται ρήματα, ουσιαστικά, επίθετα, ρηματικοί τύποι (απαρέμφατα και μετοχές). Το Γ’ μέρος στο βιβλίο μας.

4. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ

Με ποιο τρόπο οργανώνεται ο λόγος, πως μπαίνουν στη σειρά οι λέξεις για να σχηματίζουν μια πρόταση, πως οι προτάσεις εξαρτώνται μεταξύ τους. Ποιες λέξεις είναι προσδιορισμοί και τι προσδιορίζουν. Επίσης είναι στο Γ’ μέρος του βιβλίου μας. 

Θέματα εξετάσεων Β' Γυμνασίου Αρχαία

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

ΣΩ: Ἀλλ’ ὅ­μως σὺ μὲ φής, ὦ Μέ­λη­τε, τοι­αῦ­τα ἐ­πι­τη­δεύ­ον­τα τοὺς νέ­ους δι­α­φθεί­ρειν; Καί­τοι ἐ­πι­στά­με­θα μὴν δή­που τί­νες εἰ­σὶ νέ­ων δι­α­φθο­ραί· σύ δὲ εἰ­πὲ εἴ τι­να οἶ­σθα ὑπ’ ἐ­μοῦ γε­γε­νη­μέ­νον ἢ ἐξ εὐ­σε­βοῦς ἀ­νό­σι­ον ἢ ἐκ σώ­φρο­νος ὑ­βρι­στήν. ΜΕΛ. Ἀλ­λὰ ναί, μὰ Δὶ’ ἐ­κεί­νους οἶ­δα οὓς σῦ πέ­πει­κας σοὶ πεί­θε­σθαι μᾶλ­λον ἢ τοῖς γο­νεῦ­σι. ΣΩ. Ὁ­μο­λο­γῶ, πε­ρί γε παι­δεί­ας· τοῦ­το γὰρ ἴ­σα­σιν ἐ­μοὶ με­με­λη­κός. Πε­ρὶ δὲ ὑ­γι­εί­ας τοῖς ἰ­α­τροῖς μᾶλ­λον οἱ ἄν­θρω­ποι πεί­θον­ται ἢ τοῖς γο­νεῦ­σιν· καὶ ἐν ταῖς ἐκ­κλη­σί­αις γε πάν­τες δή­που οἱ Ἀ­θη­ναῖ­οι τὰ φρο­νι­μώ­τα­τα λέ­γου­σι πεί­θον­ται μᾶλ­λον ἢ τοῖς προ­σή­κου­σιν. Οὐ γὰρ δὴ καὶ στρα­τη­γοὺς αἱ­ρεῖ­σθαι, οὖς ἂν ἠ­γῆ­σθε πε­ρὶ τῶν πο­λε­μι­κῶν φρο­νι­μω­τά­τους εἶ­ναι; Οὐ­κοῦν θαυ­μα­στὸν καὶ τοῦ­τό σοι δο­κεῖ εἶ­ναι, ἐ­μὲ τού­του ἕ­νε­κα θα­νά­του ὑ­πὸ σοῦ δι­ώ­κε­σθαι, ὅ­τι πε­ρὶ τοῦ με­γί­στου ἀ­γα­θοῦ ἀν­θρώ­ποις, πε­ρὶ παι­δεί­ας, βέλ­τι­στος εἶ­ναι ὑ­πὸ τι­νων προ­κρί­νο­μαι;

Παράλληλο κείμενο

ΛΑ.:Σοφός γάρ τοι σύ εἶ,ὦ Νικία.Άλλ΄ὅμως ἐγώ Λυσιμάχῳ  τῷδε καί Μελλησίᾳ συμβουλεύω σέ μέν καί ἐμέ περί τῆς παιδείας τῶν νεανίσκων χαίρειν ἐᾶν , Σωκράτη δέ τουτονί, ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἔλεγον, μἠ ἀφιέναι· εἰ δέ καί ἐμοί ἐν ἡλικίᾳ ἦσαν οἱ παῖδες, ταὐτά ἄν ταῦτ΄ἐποίουν.ΝΙ.:Ταῦτα μέν κἀγώ συγχωρῶ·ἐάνπερ ἐθέλῃ Σωκράτης τῶν μειρακίων ἐπιμελεῖσθαι, μηδένα ἄλλον ζητεῖν.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΕΣ  ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1)  Ποια κατηγορία διατυπώνει ο Μέλητος εις βάρος του Σωκράτη;                  (Μονάδες 2)

2)  Με  ποια επιχειρήματα στηρίζει  ο Σωκράτης  την άποψή του ;                 (Μονάδες 2)

3)  Ποιο κοινό θεματικό σημείο υπάρχει ανάμεσα στα δύο κείμενα;                (Μονάδες 2)

ΜΟΝΑΔΕΣ  6

Β. ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΕΣ/ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΕΣ

1.     Να συμπληρώσετε τα κενά των προτάσεων με  τον  κατάλληλο τύπο των λέξεων που βρίσκονται   στην παρένθεση : (τρείς λέξεις περισσεύουν) διαπιστευτήριο ,πίστωση, εκλογικός,  ανταγωνιστής, φορτίο ,ανάλογος , φόρτος,

℗   Δεν μπορείς να ξέρεις τελικά τι  θα αποφασίσει  το  __________________ σώμα.

℗   Στην αναμέτρηση αυτή θα συναντήσει πολλούς και ικανούς____________________.

℗   Ξένοι πρεσβευτές υπέβαλαν τα__________________________τους στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

℗   Δεν  παρευρέθηκε ο Υπουργός λόγω ____________________εργασίας.

ΜΟΝΑΔΕΣ 2

2.   Να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις αρχαίας  ελληνικής με τα συνθετικά που σας δίνονται

℗   Εἷς+λόγος (ουσιαστικό)______________________________________

℗   Φιλῶ+τέχνη(επίθετο)_________________________________________

℗   ὕδωρ+φέρω(επίθετο)__________________________________________

℗   τάξις +ἄρχω(ουσιαστικό)______________________________________

ΜΟΝΑΔΕΣ 2

Γ.ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ  ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1)   Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο των λέξεων που βρίσκονται στην παρένθεση :

@   ὁ δῆμος εἵλετο τόν________________(πατήρ)αὐτοῦ στρατηγόν.

@    Σέβου τόν _______________________(εὐγενής) γείτονα.

@   Ἠρωτήθη______________________(τίς,δοτική πληθυντικού ερωτ.αντ.)διαφέρουσιν οἱ πεπαιδευμένοι τῶν ἀπαιδεύτων.

@   ἐλπίς κακοῦ ____________________(κέρδος) ἀρχή ζημίας.

@   ὁ Ὀδυσσεύς ἐπλανᾶτο διά τοῦ_______________________πόνου (εὐρύς)

ΜΟΝΑΔΕΣ 2,5

2)  Να μεταφέρετε τους παρακάτω ρηματικούς τύπους εκεί που σας ζητείται

§  Γράφομαι :______________________________( γ΄ ενικό υποτακτικής αορίστου).

§  Διώκω:___________________(β΄ πληθυντικό θηλυκού γένους ευκτικής παρακειμένου).

§  Κελεύω:___________________(β΄ ενικό προστακτικής αορίστου) .

§  Φυλλάττομαι:_________________(γ΄ενικό προστακτικής ενεστώτα).

§  Πράττω:____________________(γ΄πληθυντικό ευκτικής μέλλοντα).

ΜΟΝΑΔΕΣ 2,5

Δ.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1)     Να   γράψετε   τα υποκείμενα  των ρημάτων και των  απαρεμφάτων καθώς και τη δοτική προσωπική  , όπου υπάρχει.

§  Τῷ μέν Σόλωνι συνέβη τελευτῆσαι τον βίον .

§  Δίκαιόν ἐστίν τοῦς έπιορκοῦντας κολάζεσθαι 

ΜΟΝΑΔΕΣ 2,5

2)Οι υπογραμμισμένες λέξεις στις παρακάτω προτάσεις είναι ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί. Βρείτε  ποιόν όρο προσδιορίζουν και χαρακτηρίστε τους(παράθεση, επεξήγηση, επιθετικός , κατηγορηματικός) 

§  Οἱ φρόνιμοι ἄνθρωποι εὐδαίμονες εἰσί.

§  Ὁ  κοινός ἰατρός θεραπεύσει σε, χρόνος.

§  Ὁ Σόλων ,νομοθέτης τῶν Άθηναίων, εἰς Αἴγυπτον ἔπλευσεν.

§  Πᾶσαν την ἀλήθειαν ὑμῖν ἐρῶ.

§  Ὁ βασιλεύς ἐφόρει χιτῶνα ποδήρη καί πορφυροῦν.

ΜΟΝΑΔΕΣ 2,5